Site Title

Vì Sao Lòng Biết Ơn Cải Thiện Cuộc Sống – Giáo Lý Phật Giáo

Chủ đề hôm nay là:

“Vì sao lòng biết ơn khiến chúng ta hạnh phúc? – Giải thích theo Phật giáo.”

Tâm lý học và khoa học thần kinh đã chứng minh rằng lòng biết ơn mang lại hạnh phúc. Nhưng đối với Phật giáo, “sức mạnh của lòng biết ơn” chính là cốt lõi trong giáo pháp của Đức Phật.

Hôm nay, tôi sẽ giải thích một cách sâu sắc, từ góc nhìn Phật giáo, vì sao việc nói “cảm ơn” lại khiến chúng ta hạnh phúc.

Mục lục hôm nay

• “Cảm ơn” là từ ngữ mạnh mẽ nhất
  
• Lòng biết ơn mang lại hạnh phúc tức thì
  
• Tôi phải làm gì khi bản thân vô ơn?
  
• Lòng tri ân Như Lai

1. “Cảm ơn” là từ ngữ mạnh mẽ nhất

(Sự bố thí từ tâm)

Đức Phật dạy rằng “bố thí với chánh niệm” là một trong những thiện nghiệp – hay “gieo hạt giống lành” – giúp chúng ta được hạnh phúc.

Sự bố thí từ tâm này chính là bày tỏ lòng biết ơn từ tận đáy lòng, hay nói “cảm ơn” bằng cả trái tim.

Vì sao nói “cảm ơn” lại là một hành động bố thí?

Bởi vì khi bày tỏ lòng biết ơn chân thành, ta đang dâng tặng trái tim mình cho người khác.

Con người thường khen ngợi để làm người khác vui, nhưng lời khen đôi khi lại khó tiếp nhận:

• Có người cảm thấy áp lực hoặc e dè khi được khen
  
• Có người nghi ngờ lời khen mang tính mỉa mai hay có động cơ khác
  
• Có người thất vọng vì những lời khen “không hợp lý”

Nhưng không ai cảm thấy khó chịu khi nghe hai chữ “cảm ơn”.

“Cảm ơn” là từ ngữ mạnh mẽ nhất mang lại niềm vui cho con người. Các khảo sát cho thấy:

• Đây là từ ngữ mà con người thích được nghe nhất
  
• Là từ tiếng Nhật được mong muốn truyền lại cho thế hệ sau
  
• Là từ được các cặp đôi hạnh phúc sử dụng nhiều nhất

Một nơi làm việc hay gia đình nơi “cảm ơn” được nói ra thường xuyên sẽ trở thành một không gian dễ chịu và tràn đầy ý nghĩa.

2. Lòng biết ơn mang lại hạnh phúc tức thì

Vậy làm sao để lời “cảm ơn” có thể tự nhiên thốt ra từ miệng chúng ta?

Phật giáo dạy rằng điều này bắt đầu từ “tri ân” (知恩 – chion).

Được gọi là: Tri ân – Cảm ân – Báo ân (chion, kan’on, hōon)

• Tri ân: Biết mình đã nhận được bao nhiêu ân huệ
  
• Cảm ân: Cảm nhận lòng biết ơn chân thành
  
• Báo ân: Hành động để đền đáp ân ấy (qua lời nói và việc làm “cảm ơn”)
  

Chúng ta đang sống nhờ ân huệ của tất cả vạn vật, cả hữu tình lẫn vô tình:

• Hữu tình: Cha mẹ, thầy cô, bác sĩ, y tá, bạn bè…
  
• Vô tình: Mặt trời, không khí, nước, đất, và các vật dụng hằng ngày
  

Khi khỏe mạnh bình thường, ta hiếm khi nhận ra vô số ân huệ này.

Nhưng khi bệnh tật, gặp nghịch cảnh, hay khi học về thiên văn, địa chất, ta mới nhận ra rằng mình đang sống trên một Trái Đất kỳ diệu, và từ đó lòng biết ơn bắt đầu sinh khởi.

Và ngay khoảnh khắc lòng biết ơn ấy dâng lên, mọi oán trách, bất mãn, cô đơn trước đó đều tan biến; tâm hồn tràn đầy viên mãn, và hạnh phúc tự nhiên tuôn chảy từ bên trong.

---

Những người thiếu lòng biết ơn là những người bất hạnh nhất, mặc dù có thể họ có đủ vật chất. Ngược lại, người có lòng biết ơn sẽ hạnh phúc dù trong hoàn cảnh khó khăn. Phật giáo dạy rằng, người tri ân và cảm ân mới thực sự là người cao quý.

Ngược lại là:

• Vô ơn: Quên đi ân huệ đã nhận
  
• Bạc nghĩa: Quay lưng hoặc phớt lờ người từng giúp mình
  
• Lấy oán báo ân: Trả ơn bằng điều xấu

Những điều này chỉ mang lại khổ đau và bất mãn.

3. Tôi phải làm gì khi bản thân vô ơn?

Vậy khi ta cảm thấy mình không biết ơn, không thể nói lời cảm ơn từ đáy lòng, Phật giáo dạy ta điều gì?

Đức Phật dạy:

“Hãy thực hành bố thí.”

Bố thí (Dana) là hành động cho đi, đối xử tử tế với người khác.

Khi ta thực hành lòng tốt vì người khác, ta mới nhận ra mình đã được bao nhiêu người cho đi, và từ đó lòng biết ơn được sinh ra.

Ví dụ, hãy thử thực hành “hòa nhan ái ngữ” (nụ cười hiền hòa và lời nói dịu dàng) – một hình thức bố thí.

• Ta có thể nghĩ: “Chuyện đơn giản thế này, cần gì phải dạy con?”
  
• Nhưng khi thực sự cố gắng suốt một ngày giữ nụ cười và lời nói thiện lành, ta mới nhận ra rằng mình không làm được
  
• Khi tâm không vui, gương mặt trở nên cau có, và ta nhận ra chính điều đó đang lan tỏa bầu không khí bất mãn trong gia đình và nơi làm việc
  

Ngay lúc nhận ra “mình không làm được”, ta chợt khởi lên sự kính trọng và biết ơn đối với những người xung quanh – những người luôn mỉm cười và đối xử tử tế với ta mỗi ngày.

Chỉ khi tự mình trải qua khó khăn, ta mới hiểu được lòng tốt của người khác.

Cũng như chỉ khi nuôi dạy con cái, ta mới thấm thía ân đức của cha mẹ; chỉ khi đứng ở vị trí người cho đi, ta mới nhận ra mình đã nhận được bao nhiêu, và từ đó lời “cảm ơn” chân thành tự nhiên dâng lên trong lòng.

4. Lòng tri ân Như Lai

Cuối cùng, Thánh nhân Thân Loan (Shinran) là người có lòng biết ơn sâu sắc hơn bất kỳ ai đối với Đại Từ Bi (lòng từ bi vô hạn) của Đức Phật A Di Đà.

Ngài nói:

“Dù có nghiền nát thân xác này, ta cũng không thể đền đáp trọn vẹn ân đức vô biên của Phật A Di Đà.”

Đó là lòng biết ơn vô tận đối với Đức Phật – Đấng đã khởi tâm muốn cứu độ một kẻ vô ơn, bất lực như chính mình.

Người ta cũng nói rằng:

“Dù có gãy xương nát thịt, cũng không thể báo đáp trọn vẹn ân đức của thầy tổ và các bậc thiện tri thức đã truyền dạy giáo pháp Như Lai.”

Chính nhờ lòng tri ân vô biên ấy mà Thánh nhân Thân Loan đã khởi lên nguyện vọng mãnh liệt:

“Ta phải truyền đạt Đại Từ Bi của Như Lai cho người khác, giống như thầy ta đã truyền lại cho ta.”

Phật giáo dạy rằng:

Một cuộc đời tràn đầy lòng biết ơn chính là một cuộc đời hạnh phúc chân thật.