Site Title

Sự khác biệt quan trọng giữa những người có lòng tốt được “đền đáp” và những người “bị lợi dụng”

“Tôi đã tốt bụng và chu đáo, nhưng vì một lý do nào đó họ không đánh giá cao điều đó và đối xử hời hợt với tôi.”

“Tôi không thể từ chối một yêu cầu đột ngột, vì vậy tôi đã đồng ý, và trước khi tôi biết điều đó, tôi đã trở thành người bạn tiện lợi của họ.” “Tôi đã làm mọi thứ có thể cho người kia, nhưng bây giờ tôi cảm thấy như họ chỉ coi đó là điều hiển nhiên.”

Bạn đã bao giờ trải qua điều gì đó như thế này khiến trái tim bạn đau nhói chưa? Lòng tốt và sự quan tâm của bạn bằng cách nào đó không được đánh giá đúng mức, và thay vào đó, bạn lại bị lợi dụng hoặc coi thường. Đây là một vấn đề vô lý và bực bội mà nhiều người có tấm lòng nhân ái đã trải qua ít nhất một lần.

Tuy nhiên, bạn có biết rằng những lời dạy của Phật giáo, được thuyết giảng cách đây khoảng 2.500 năm, cung cấp một câu trả lời rõ ràng và thiết thực đáng ngạc nhiên cho vấn đề gốc rễ sâu xa này không?

Đây là quan điểm cho rằng “bản thân lòng tốt không phải là xấu. Vấn đề nằm ở ‘ai’ mà bạn đang hướng lòng tốt quý giá của mình đến.”

Trong bài viết này, chúng tôi sẽ giới thiệu trí tuệ của Đức Phật về cách biến lòng tốt của bạn thành một “hành động hiệu quả” làm phong phú cả bản thân bạn và những người khác.

Mục lục

1. Sự khác biệt giữa được yêu thương hay bị coi thường nằm ở một quy tắc đơn giản.

2. Trí tuệ Phật giáo: Nơi bạn nên gieo hạt giống lòng tốt của mình

3. Ba mảnh ruộng mà lòng tốt của bạn sẽ đơm hoa kết trái

• 1. Kyoden: Một người đáng kính, đức hạnh
• 2. Onden: Một người đã nhận được ân huệ và nên biết ơn
• 3. Hiden: Một người đang đau khổ và cần giúp đỡ

4. [Thông tin bổ sung] Các loại “lòng tốt” mà giáo lý này áp dụng

Tóm tắt: Làm phong phú các mối quan hệ của bạn trong tương lai

1. Sự khác biệt giữa được yêu thương hay bị coi thường nằm ở một quy tắc đơn giản.

Trong Phật giáo, đối xử tốt với người khác được gọi là “bố thí” (cho đi), và được coi là một trong những việc làm có lợi nhất trong tất cả. Đó là một cách tuyệt vời để gieo những hạt giống sẽ mang lại cho bạn hạnh phúc trong tương lai. Tuy nhiên, ngay cả khi bạn gieo cùng một loại hạt, tại sao một số người lại gặt hái được một vụ mùa bội thu trong khi những người khác không nhận được phần thưởng nào cả?

[Bố thí là gì?]

Sự khác biệt nằm ở chỗ bạn có biết một quy tắc đơn giản hay không. Trước khi đi vào quy tắc đó, trước tiên chúng ta hãy xem ba mô hình điển hình mà “những người tốt bụng bị coi thường” có xu hướng rơi vào.

• Những người tiện lợi: Bạn có thể được yêu cầu làm thay ca làm việc bất ngờ hoặc bị buộc phải làm thêm giờ không lương. Lòng tốt và việc không thể từ chối của bạn đang được sử dụng cho sự tiện lợi của người khác. Đôi khi bạn thậm chí có thể bị sử dụng như một bao cát, với việc người kia trút giận lên bạn.

• Những người không được đánh giá cao: Ngay cả khi người kia ban đầu hài lòng với món quà, trước khi bạn biết điều đó, họ sẽ coi đó là điều hiển nhiên và nói, “Cứ để nó ở đó.” Cuối cùng, họ thậm chí sẽ hỏi, “Bạn không có gì tốt hơn sao?” Hành động cho đi của bạn đã trở thành điều mà người kia coi là điều hiển nhiên.

Bị lợi dụng là trường hợp nghiêm trọng nhất. Thật không may, có những người trên thế giới cố gắng lợi dụng thiện chí và lòng tốt của người khác để đánh cắp thời gian và tiền bạc của họ. Đây là khi những ý định tốt của bạn bị khai thác một cách độc hại.

Những hậu quả đau đớn này không phải vì lòng tốt của bạn đã bị hiểu sai. Đức Phật chỉ ra rằng nguyên nhân duy nhất là người mà bạn đang hướng lòng tốt quý giá của mình đến.

2. Trí tuệ Phật giáo “Sanda”: Nơi bạn nên gieo hạt giống lòng tốt của mình

Trong Phật giáo, hành động tử tế của chúng ta được ví như “gieo hạt” và kết quả là “thu hoạch”. Khi một người nông dân gieo hạt trên ruộng lúa của mình, anh ta không làm mất chúng. Anh ta biết rằng vào mùa thu, những hạt giống mà anh ta đã gieo sẽ trở lại với anh ta như một vụ mùa bội thu, gấp hàng chục, hàng trăm, thậm chí hàng nghìn lần so với kích thước ban đầu của anh ta.

Tương tự, người mà bạn nên thể hiện lòng tốt được ví như một cánh đồng lúa, được gọi là “sanden”.

Nếu bạn gieo hạt giống lòng tốt giữa những người thuộc danh mục “Sanda”, hành động của bạn sẽ mang lại cho bạn công đức và hạnh phúc vô lượng, nhưng nếu bạn gieo hạt giống ở một nơi đá sỏi, cằn cỗi, chúng sẽ không nảy mầm và những nỗ lực của bạn sẽ không được đền đáp.

Điều này hoàn toàn khác với một cách suy nghĩ ích kỷ chỉ xem xét lợi ích của riêng mình. Nó có nghĩa là cho đi những nguồn lực quý giá của bạn, chẳng hạn như thời gian, công sức và tài sản, đến một nơi thực sự cần chúng và có thể sử dụng chúng một cách có giá trị. Đây là một hành động tốt đẹp tuyệt vời mang lại lợi ích không chỉ cho bản thân bạn mà còn cho người khác và cuối cùng là cho toàn xã hội.

3. Ba mảnh ruộng mà lòng tốt của bạn sẽ đơm hoa kết trái

Vậy, loại người nào là “những cánh đồng tốt” mà bạn nên gieo hạt giống lòng tốt của mình? Hãy cùng xem xét từng “ba mảnh ruộng/tam điền” được Đức Phật dạy.

1. Kyoden: Một người đáng kính, đức hạnh

“Keiden” theo nghĩa đen có nghĩa là “một người có đức hạnh đáng được tôn trọng”. Đó là một hình thức cho đi cho những người hoặc tổ chức mà bạn thực sự tôn trọng và có những hoạt động mà bạn cảm thấy sẽ làm cho thế giới trở nên tốt đẹp hơn.

Như Hoàng tử Shotoku đã nói, “Hãy tôn trọng Tam Bảo (Phật, Pháp và Tăng) sâu sắc,” đây là những nhà sư thuyết giảng chính xác những lời dạy của Phật giáo và dẫn dắt mọi người đến hạnh phúc đích thực. Bố thí cho họ giúp truyền bá Phật giáo và mang lại công đức vô lượng.

Quyên góp cho các tổ chức phi lợi nhuận đang làm những công việc tuyệt vời để giải quyết các vấn đề xã hội và giúp đỡ những người đang làm việc chăm chỉ cho cộng đồng của họ cũng là những cách tuyệt vời để thể hiện sự tôn trọng đối với vùng đất này. Nguồn lực của bạn sẽ được trả lại cho xã hội như một hành động tử tế lớn hơn nhiều so với việc bạn sử dụng chúng một mình.

Mặt khác, cho đi một cái gì đó vì động cơ thầm kín, chẳng hạn như “Tôi muốn được người này thích” hoặc “Tôi sợ hậu quả nếu tôi làm người có ảnh hưởng này tức giận,” không phải là một hành động “tôn trọng”. Đây không phải là lòng tốt, mà là một giao dịch nhằm vào lợi nhuận hoặc sự tự bảo tồn của một người, và bạn không thể mong đợi kết quả phong phú.

2. Onden: Một người đã nhận được ân huệ và nên biết ơn

“Onda” có nghĩa là “người mà một người đã nhận được một món nợ ân huệ lớn”. Ví dụ tiêu biểu nhất về điều này là cha mẹ của chúng ta, những người đã sinh ra và nuôi dưỡng chúng ta.

Lòng biết ơn mà chúng ta nhận được từ cha mẹ là vô lượng. Trong Phật giáo, chăm sóc họ và hỗ trợ sinh kế của họ để trả ơn lòng biết ơn đó được coi là một hành động “gieo hạt giống tốt” tuyệt vời, với công đức lớn. Cho dù bạn làm bao nhiêu đi chăng nữa, bạn có thể không thể trả được dù chỉ một phần mười nghìn lòng biết ơn mà bạn đã nhận được, nhưng hành động của bạn chắc chắn sẽ là ánh sáng soi sáng tương lai của bạn.

Ví dụ xấu (một cái bẫy mà nhiều người mắc phải): Ưu tiên con cái hơn cha mẹ.

Ở đây, Phật giáo đưa ra một quan điểm có phần đáng ngạc nhiên, nhưng thiết yếu. Nhiều người có xu hướng do dự khi chi tiền hoặc thời gian cho cha mẹ, những người đã giúp đỡ họ, thay vào đó họ thích chỉ cho con cái của mình. Tuy nhiên, theo quan điểm của Phật giáo, hành vi này đã đảo ngược các ưu tiên. Cho đi “onda” (những cánh đồng biết ơn) là một hành động công đức để trả ơn lòng tốt đã nhận được. Mặt khác, việc cho đi đơn phương cho con cái khác với khái niệm “dana” của Phật giáo và trong một số trường hợp, có thể được xem là “nuông chiều”. Có thể đáng để dành một chút thời gian để xem xét lại xem năng lượng của bạn có đang hướng đến “cha mẹ” của bạn hay không, những người mà bạn nên trả ơn lòng tốt.

3. Hiden: Một người đang đau khổ và cần giúp đỡ

“Hida” đề cập đến “những người nghèo đang phải chịu đựng thiên tai, nghèo đói, bệnh tật, v.v. và những người thực sự cần giúp đỡ.”

Ví dụ, tình nguyện tại các khu vực bị thiên tai hoặc gửi quyên góp. Hỗ trợ các nhân viên y tế đã bị đặt vào những hoàn cảnh khó khăn trong đại dịch COVID-19. Hỗ trợ gây quỹ cộng đồng để hỗ trợ các doanh nghiệp đang gặp khó khăn. Tất cả những điều này là sự đóng góp cho “cánh đồng đau khổ” quý giá, nơi lòng tốt của bạn giúp xoa dịu nỗi đau của ai đó.

Ví dụ xấu: Phục vụ sai “những người có nhu cầu”

Điều quan trọng là phải xác định xem người kia có thực sự phù hợp với mô tả về “Hida” hay không. Ví dụ, một ông chủ đổ việc cho bạn chỉ vì họ muốn làm cho mọi việc dễ dàng hơn cho bản thân họ không phải là một “Hida”. Giúp đỡ họ sẽ chỉ khiến bạn trở thành một “người tiện lợi” như đã đề cập ở trên, và bạn không thể mong đợi bất kỳ kết quả tốt nào. Tương tự, tặng những món quà đắt tiền cho một nữ tiếp viên chỉ vì bạn muốn được thích không phải là từ thiện cho một “Hida”, vì người kia không thực sự cần sự giúp đỡ của bạn.

4. [Thông tin bổ sung] Các loại “lòng tốt” mà giáo lý này áp dụng

Cuối cùng, tôi muốn thêm một điểm nữa. Trong Phật giáo, có hai loại “lòng tốt (dana)” chính.

Cho đi: Lòng tốt như cho tiền, đồ vật hoặc lao động. Điều này bao gồm các hành động hàng ngày như nhường ghế trên tàu.

Cho đi Pháp: Chia sẻ những lời dạy của Phật giáo với người khác.

Giáo lý về “Sanda” mà chúng tôi đã giải thích lần này, đó là, trí tuệ về “chọn người để thể hiện lòng tốt”, áp dụng cho “cho đi vật chất”. Đối với “cho đi Pháp”, bạn nên truyền đạt những lời dạy của Phật giáo cho bất kỳ ai. Ghi nhớ sự khác biệt này sẽ giúp bạn hiểu sâu hơn về những lời dạy.

Tóm tắt: Làm phong phú các mối quan hệ của bạn trong tương lai

Tốt bụng nhưng không được đáp lại, bị đối xử hời hợt dù đã cố gắng hết sức… Chìa khóa để thoát khỏi vòng luẩn quẩn đau đớn này là chuyển nhận thức của bạn từ “lòng tốt mù quáng” sang “lòng tốt với đúng người”.

Những lời dạy của Đức Phật về “Sanda” là những hướng dẫn thiết thực, vượt thời gian để bảo vệ và tối đa hóa lòng tốt của bạn.

• Keita: Một người đáng kính và đức hạnh
• Onda: Một người nên biết ơn những ân huệ mà anh ta đã nhận được
• Hida: Những người thực sự cần giúp đỡ

Bằng cách nhận thức được ba lĩnh vực này, lòng tốt của bạn sẽ không còn bị lãng phí. Đây là trí tuệ Phật giáo sẽ làm cho bạn và những người khác hạnh phúc cùng một lúc, và sẽ làm phong phú cuộc sống của bạn nhiều lần.